هنرنامه؛ بیست و هفتمین نشست «نقد نغمه» با موضوع نقد و بررسی اپرای عروسکی عاشورا ساخته بهروز غریب پور، پنج شنبه شب با حضور سجاد پورقناد مجری کارشناس و بهزاد عبدی آهنگساز این اپرا در فرهنگسرای اندیشه برگزار شد.
 در ابتدای این نشست پور قناد گفت: سیستم معمول آوازی اپراهای دنیا همان سیستم اپرای ایتالیایی است اما برخی کشورها دوست دارند اپرای ملی خود را داشته باشند و در این راستا اقداماتی را هم انجام داده اند. مثلا کشور چین اپرا چینی  دارد و در ایران آقای غریب پور و عبدی خواستند اپرای ملی داشته باشیم. آقای غریب پور در کارهای تئاتریشان هم به دنبال این هستند که سنت های نمایش ایرانی رعایت شود و در این اپرا هم چنین کرده اند؛ آقای عبدی نیز این اثر را بر اساس موسیقی تعزیه تصنیف کرده است.
در ادامه پورقناد اپرای عاشورا را برای حضار پخش کرد و از روی پارتیتور اثر تکنیکهای آهنگسازی آن را توضیح داد و در برخی از قسمتها انتقاداتی را به بعضی از خوانندگان اثر مطرح کرد که با پاسخ بهزاد عبدی همراه شد.
عبدی گفت: زمانی که کار را ضبط می کردیم برایم احساس خواننده مهم تر از تکنیک بود. اگر در کار اجرا شده حس خواننده به خوبی به مخاطب منتقل می شد  زیاد درگیر تکنیک نمی شدم. وقتی می دیدم یک خواننده به یاد امام حسین (ع) اشک می ریزد و می خواند برایم از هر چیزی ارزشمند تر بود.

بهزاد عبدی درباره سفارش این اثر گفت: زمانی که اعلام کردند می خواهند اپرای عاشورا را بسازند من در کشور اکراین بودم و  خیلی دوست داشتم آهنگسازی آن را به من بسپارند. چون بیش از 7 سال روی موسیقی تعزیه کار کرده بودم و به موضوع عاشورا علاقه خاصی دارم.

او ادامه داد: ایشان در همان زمان برای اجرای اپرای عروسکی «رستم و سهراب» به اکراین آمدند و یکی از آخرین کارهایم با عنوان «افسانه ماردوش» را برایشان گذاشتم و سوال کردم آهنگسازی اپرای عاشورا به چه کسی سپرده می شود. ایشان هم پاسخ دادند به لوریس چکناواریان سپرده شده است.

عبدی افزود: من هم از اینکه بتوانم این کار را انجام بدهم ناامید شدم اما دو روز بعد ایشان با من درباره تعزیه و موسیقی ایرانی و مقام ها صحبت کردند و بعد کار را به من سپردند. من هم سعی کردم موسیقی ایرانی را که به ظن من دراماتیک است وارد نمایش شود.

عبدی در پاسخ سوالی که از طرف یکی از مخاطبین پرسیده شد مبنی بر انتخاب این عنوان برای این اثر گفت: نمی دانم چرا برخی افراد به کلمه اپرا حساسیت نشان می دهند؟ از نظر من شیوه ای که در کارهای آقای غریب پور در پیش گرفته شده اپرای ملی ماست و همان طور که اغلب کشورها اپرای خاص خودشان را دارند ما هم باید داشته باشیم. دوستی داشتم که تعزیه خوانی چند کارگر گچکاری که در خانه شان مشغول کار بودند را ضبط کرده و برای یک پروفسور موسیقی در اکراین آورده بود. او وقتی شنیده بود، سوالاتی مطرح کرده بود و دوستم درباره ریشه تعزیه و ... به او توضیح داده بود. جالب است بدانید این پروفسور گفته بود شما یک منبع دراماتیک غنی دارید و با آن می توانید بهترین آثار را تولید کنید.
او گفت: ما باید اپرای ملی مان را با مختصات، صداها و عوامل خودش بررسی کنیم و  به هیچ وجه آن را با اپرای غربی مقایسه نکنیم. اما فراموش نکنیم موسیقی که قابلیت دراماتیک شده داشته باشد می تواند اپرا باشد و انجام چنین مقایسه هایی در کل اشتباه است. حال برخی بگویند این کار اپرا نیست. به نظرم آنچه در این کار روی صحنه اتفاق می افتد از نظر موسیقی و درام اپرای ملی ما محسوب می شود.
پور قناد هم در تایید سخنان عبدی گفت: در تعاریفی که از منابع معتبر در مورد اپرا خواندم، هیچ کجا در مورد نوع داستان و تکنیک آواز اپرا محدودیتی عنوان نشده و امروز در بسیاری از اپرای های جهان نه تنها از سیستم تقویت صوت که از ویدیو پرژکتور و بسیاری از امکانات مدرن امروزی نیز استفاده می کنند.
یکی از مخاطبین در پاسخ پورقناد گفت: اپرا ریشه در اساطیر یونان باستان دارد و به موسیقی ملی ما ارتباطی ندارد.
پورقناد در پاسخ به این مخاطب گفت: موسیقی کلاسیک، مفهومی جهانی است و اروپا و ایران نمی شناسد، هر موسیقی که در این ژانر ساخته شود و با تعاریف آن همخوانی داشته باشد می تواند اپرا باشد.
 عبدی هم گفت: بله حتی راک اپرا هم اجرا می کنند. مثلا «گوژپشت نتردام» را با موسیقی راک اجرا کردند اما به آن نمی گویند نمایش موزیکال بلکه می گویند اپرا.
 او همچنین گفت: برخی گمان می کنند ما با چسباندن واژه اپرا به این کار قصد ارزش دادن به آن را داریم در صورتی که اصلا اینطور نیست. ما می خواهیم مخاطبان کارهایمان در همه دنیا بدانند که با چه نوع کاری روبرو هستند و بتوانیم کارمان را در شکلی کاملا ایرانی مطرح کنیم.
عبدی اضافه کرد: اپراهایی که با آقای غریب پور ساخته ام، درست است که با عروسک اجرا شده ولی قابلیت اجرا صحنه ای نیز دارد، پس اپرای عروسکی نیستند، اینها اپراهایی هستند که با تکنیک عروسکی هم اجرا شده اند. اصولا هر اپرایی می تواند به اشکال مختلف اجرا شود مثل فلوت سحر آمیز موتسارت که با عروسک هم زیاد اجرا شده است.